لازک، فمتولیزیک و اسمایل چه هستند؟
نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم از شایعترین عیوب انکساری چشم هستند که میتوانند باعث تاری دید در فواصل مختلف، خستگی چشم و وابستگی فرد به عینک یا لنز تماسی شوند. در سالهای اخیر، روشهای مختلف جراحی اصلاح عیوب انکساری به کمک فناوری لیزر توسعه پیدا کردهاند تا در افراد مناسب، قدرت انکساری قرنیه اصلاح و کیفیت دید بهبود پیدا کند.
لازک (LASEK)، فمتولیزیک (Femto-LASIK) و اسمایل (SMILE) سه روش شناختهشده در جراحی اصلاح عیوب انکساری هستند. اگرچه هدف کلی هر سه روش کاهش عیب انکساری و بهبود دید است، اما نحوه انجام عمل و تکنیک مورد استفاده در آنها با یکدیگر تفاوت دارد. به همین دلیل انتخاب روش مناسب باید پس از معاینه و بررسی دقیق چشم انجام شود.
لازک چیست؟
لازک یکی از روشهای جراحی سطحی قرنیه برای اصلاح عیوب انکساری است. در این روش، درمان با استفاده از لیزر و تغییر شکل دقیق سطح قرنیه انجام میشود تا مسیر عبور نور اصلاح شده و تصویر واضحتری روی شبکیه تشکیل شود.
لازک میتواند در افراد واجد شرایط برای اصلاح نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم مورد استفاده قرار گیرد. یکی از ویژگیهای این روش، عدم ایجاد فلپ عمیق قرنیه به شیوه روشهای LASIK است و به همین دلیل در برخی بیماران، با توجه به شرایط قرنیه، ممکن است لازک یکی از گزینههای قابل بررسی باشد.
انتخاب لازک بهعنوان روش جراحی به عواملی مانند ضخامت قرنیه، میزان عیب انکساری، سلامت سطح چشم و نتایج معاینات تخصصی بستگی دارد و نمیتوان آن را بدون بررسی شرایط فرد، مناسب همه بیماران دانست.
فمتولیزیک چیست؟
فمتولیزیک یا Femto-LASIK یکی از روشهای پیشرفته جراحی اصلاح عیوب انکساری است که در آن از لیزر فمتوسکند برای ایجاد فلپ قرنیه استفاده میشود. پس از ایجاد فلپ، با استفاده از لیزر اگزایمر، شکل قرنیه متناسب با میزان عیب انکساری اصلاح میشود.
فمتولیزیک میتواند برای اصلاح برخی درجات نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم مورد استفاده قرار گیرد. دقت بالای مراحل جراحی و امکان اصلاح دقیق شکل قرنیه از ویژگیهای مهم این روش محسوب میشود.
البته مناسب بودن فمتولیزیک تنها بر اساس شماره چشم مشخص نمیشود. بررسی ضخامت و نقشه قرنیه، سلامت چشم، وضعیت اشک و سطح چشم و سایر عوامل مرتبط، پیش از تصمیمگیری برای انجام عمل ضروری است.
اسمایل چیست؟
اسمایل یا SMILE یکی از روشهای جدیدتر جراحی اصلاح عیوب انکساری است که با استفاده از لیزر فمتوسکند و از طریق یک برش کوچک در قرنیه انجام میشود. در این روش، قطعهای کوچک از بافت قرنیه که «لنتیکول» نام دارد، ایجاد شده و از طریق برش کوچک خارج میشود.
اسمایل بیشتر برای اصلاح نزدیکبینی و آستیگماتیسم نزدیکبینانه کاربرد دارد و به دلیل تکنیک کمبرش خود، با روشهایی مانند فمتولیزیک تفاوت دارد. با این حال، اسمایل نیز برای همه افراد مناسب نیست و شرایط قرنیه، میزان عیب انکساری و سلامت کلی چشم باید پیش از عمل بررسی شود.
بنابراین نمیتوان صرفاً بر اساس تبلیغات یا نام روش، یک تکنیک را بهترین روش برای همه بیماران دانست. معاینه دقیق توسط چشمپزشک و بررسیهای پیش از عمل، نقش مهمی در انتخاب روش مناسب دارند.
تفاوت لازک، فمتولیزیک و اسمایل چیست؟
مهمترین تفاوت لازک، فمتولیزیک و اسمایل در نحوه دسترسی به بافت قرنیه و تکنیک اصلاح آن است. در لازک، جراحی به صورت سطحی روی قرنیه انجام میشود؛ در فمتولیزیک فلپ قرنیه با لیزر فمتوسکند ایجاد شده و سپس با لیزر اگزایمر قرنیه اصلاح میشود؛ در حالی که در اسمایل، لنتیکول داخل قرنیه ایجاد شده و از طریق یک برش کوچک خارج میشود.
هر روش میتواند برای گروه خاصی از بیماران مناسب باشد و شرایط هر فرد در انتخاب روش اهمیت زیادی دارد. عواملی مانند نمره چشم، میزان آستیگماتیسم، ضخامت و شکل قرنیه، سلامت سطح چشم، خشکی چشم و وضعیت عمومی بینایی پیش از جراحی بررسی میشوند.
به همین دلیل، انتخاب بین لازک، فمتولیزیک و اسمایل باید بر اساس معاینه تخصصی و شرایط اختصاصی چشم بیمار انجام شود، نه صرفاً بر اساس میزان شماره عینک.
اصلاح نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم با لیزر
هدف اصلی جراحیهای اصلاح عیوب انکساری، تغییر شکل قرنیه به گونهای است که پرتوهای نور با دقت بیشتری روی شبکیه متمرکز شوند. در صورت مناسب بودن شرایط چشم، این روشها میتوانند میزان وابستگی فرد به عینک یا لنز تماسی را کاهش دهند.
نزدیکبینی باعث میشود فرد اجسام دور را واضح نبیند، در حالی که در دوربینی تمرکز تصویر در حالت طبیعی چشم با مشکل مواجه میشود. آستیگماتیسم نیز معمولاً به دلیل شکل نامنظم قرنیه یا سایر اجزای انکساری چشم ایجاد شده و میتواند باعث تاری یا اعوجاج دید شود.
روشهای لازک و فمتولیزیک میتوانند در محدودههای مشخصی برای اصلاح این عیوب انکساری کاربرد داشته باشند و اسمایل نیز عمدتاً در اصلاح نزدیکبینی و آستیگماتیسم نزدیکبینانه استفاده میشود. میزان قابل اصلاح و انتخاب تکنیک مناسب، به شرایط فرد و ارزیابیهای تخصصی پیش از عمل بستگی دارد.
چه افرادی کاندید مناسبی برای جراحی اصلاح عیوب انکساری هستند؟
داشتن نزدیکبینی، دوربینی یا آستیگماتیسم به تنهایی به معنی مناسب بودن فرد برای جراحی لیزری چشم نیست. پیش از عمل، چشمپزشک باید وضعیت قرنیه، میزان و ثبات شماره چشم، سلامت سطح چشم و سایر عوامل مؤثر بر نتیجه جراحی را بررسی کند.
در برخی افراد ممکن است لازک انتخاب مناسبتری باشد، در برخی دیگر فمتولیزیک یا اسمایل پیشنهاد شود و در بعضی شرایط نیز انجام جراحی لیزری گزینه مناسبی نباشد. به همین دلیل، معاینه دقیق و بررسیهای تخصصی پیش از عمل مهمترین مرحله برای انتخاب روش درمانی مناسب است.
چرا معاینه پیش از عمل اهمیت دارد؟
انتخاب روش جراحی اصلاح عیوب انکساری باید بر اساس ویژگیهای چشم هر فرد انجام شود. بررسی نقشه و ضخامت قرنیه، میزان عیب انکساری، وضعیت سطح چشم و سایر پارامترهای بینایی به پزشک کمک میکند تا مناسب بودن عمل و روش احتمالی آن را ارزیابی کند.
دکتر محمدرضا ناصریان، متخصص و جراح چشم در تهران، با بررسی شرایط اختصاصی هر بیمار، مناسب بودن روشهای جراحی اصلاح عیوب انکساری را ارزیابی میکنند. هدف از این ارزیابی، انتخاب روش درمانی متناسب با وضعیت چشم و افزایش ایمنی و قابلیت پیشبینی نتیجه درمان است.
اگر از عینک یا لنز تماسی استفاده میکنید و قصد دارید درباره لازک، فمتولیزیک یا اسمایل اطلاعات بیشتری کسب کنید، انجام معاینه تخصصی چشم میتواند مشخص کند که آیا جراحی اصلاح عیوب انکساری برای شما مناسب است و در صورت مناسب بودن، کدام روش میتواند گزینه بهتری باشد.